Ook als vakantieland (on)geschikt

Het is zomer. We zijn op reis, we gaan op reis of we blijven thuis dromen van op reis gaan. Afrikaanse Toestanden post regelmatig een recensie van een Afrikaans reisverhaal – of althans van verhalen over reizen in Afrika. Vaak presenteren de schrijvers van zulke verhalen hun idee om naar Afrika te vertrekken en de manier die zij kiezen als zeer origineel en uniek (anders heeft het ook weinig zin er een boek over te schrijven/lezen), maar reizen naar Afrika is natuurlijk zo oud als de scheepvaart zelf. Sinds passagiersvliegverkeer en vrije tijd hun intrede deden gaan we ook voor onze lol, bij wijze van vakantie, die kant op.

Bekijk hier een verzameling visueel prachtige advertenties met, voor en van reizen naar Afrika (scrollen!). Air Afrique, KLM, Sudan Airways, Air Congo, Swiss Air en British Airways, allemaal lokken ze je, van de jaren 30 tot de jaren 80, met opvallend kunstzinnige posters met felle kleuren, veel wilde dieren, handelingen-uit-een-simpel-bestaan-uitvoerende of lachende locals mee op reis naar Afrika. Exotisch en romantisch.

Air Afrique poster 50s

(En hier een analyse van deze en meer Air Afrique posters).

Air Afrique is inmiddels opgegaan in Air France, maar genoeg andere vliegmaatschappijen nemen de honneurs waar. Brussels Airlines heeft een gezellig  Afrika-hoekje op hun website: ‘Africa, our passion’. En bij het World Ticket Center kun je werkelijk naar Afrika-het-land vliegen:

“Met de voordelige Afrika vliegtickets van World Ticket Center, ontdekt u de schoonheid van landen als Marokko, Tunesië, Mozambique, Nigeria, Botswana en Kaapverdië. In het zuiden van Afrika domineert het indrukwekkende wilde dierenrijk en is daarmee dan ook de grootste attractie van het land. Vakantie vieren in Afrika is een droom die uitkomt.”

Tegenover het aantrekkelijke en positieve exotisme van de reis- en vliegmaatschappijen, staat Afrika’s eeuwenoude reputatie als donker, moeilijk, afschrikwekkend. In de moeder aller Afrika-reisverhalen, Heart of Darkness, zegt Marlow:

“We called at some more places with farcical names, where the merry dance of death and trade goes on in a still and earthy atmosphere as of an overheated catacomb; all along the formless coast bordered by dangerous surf, as if Nature herself had tried to ward off intruders; in and out of rivers, streams of death in life, whose banks were rotting into mud, whose waters thickening into slime, invaded the contorted mangroves, that seemed to writhe at us in the extremity of an impotent despair.”

Het beeld van Afrika als ontoegankelijk en vies leeft voort in vele reisverslagen van nu, en vormt vaak zelfs een motivatie om erheen te gaan – lekker moeilijk, ontberingen lijden, zelfkastijding: een reis naar Afrika heelhuids afronden is een prestatie, ondoordringbare landschappen doorkruisen het summum van avontuur. Paradoxaal genoeg is de moeilijke kant van Afrika dus óók aantrekkelijk. Ziehier hoe Lego zelfs van Heart of Darkness een leuk setje wist te maken:

Lego Heart of Darkness

En bekijk de rel rond KLM’s marketing van Afrika als ‘The Dark Continent’. (KLM heeft er inmiddels ‘de 54 zelfstandige landen van het Afrikaanse continent’ van gemaakt – ook een dubieuze aanprijzing als je het ons vraagt, met dat ‘zelfstandig’, maar toch een leuk stapje voorwaarts.)

Maar Marlow (Heart of Darkness) vervolgt met een belangrijke contextualisering:

“Nowhere did we stop long enough to get a particularised impression, but the general sense of vague and oppressive wonder grew upon me. It was like a weary pilgrimage amongst hints for nightmares.”

Misschien zijn zowel exotiserende bejubeling van Afrika als reisbestemming, als het afkraken ervan het gevolg van nergens lang genoeg stoppen om een specifiekere indruk te kunnen krijgen.

Leave a Reply